Taalgebruik in gerechtszaken volgens de wet van 15 juni 1935

De regel in het kort

• De taal volgt de zetel van het gerecht: Frans in Wallonië, Nederlands in Vlaanderen, Duits in het arrondissement Eupen (art. 1, 2 en 2bis).
• In Halle-Vilvoorde is het Nederlands (art. 3). Voor de andere Brusselse gerechten volgt de taal van de akte de woonplaats van de verweerder (art. 4).
• In Brussel, in de zes randgemeenten en in Moeskroen, Komen-Waasten en Voeren kan de verweerder een andere taal vragen, vóór elk verweer.
• Alle partijen samen kunnen de taal wijzigen (art. 7).
• Het hoger beroep wordt gevoerd in de taal van het bestreden vonnis (art. 24).
• Een proceshandeling in de verkeerde taal is nietig, en de rechter werpt dat ambtshalve op (art. 40).

De tool Taal van de rechtspleging past deze regels toe op uw zaak.

Taal volgens de zetel van het gerecht

• Frans voor de burgerlijke gerechten, de ondernemingsrechtbanken en de arbeidsgerechten van de arrondissementen Henegouwen, Luik, Luxemburg, Namen en Waals-Brabant, en voor de Franstalige gerechten van Brussel (art. 1).
• Nederlands in Antwerpen, Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen, Limburg en Leuven, en voor de Nederlandstalige gerechten van Brussel (art. 2).
• Duits voor de gerechten van het arrondissement Eupen: de vredegerechten van Eupen en Sankt Vith en de rechtbanken van Eupen (art. 2bis). Op gezamenlijk verzoek voor het Frans zet hetzelfde gerecht de zaak voort; voor het Nederlands volgt een verwijzing (art. 7, § 1).

Buiten Brussel en de faciliteitengemeenten heeft de verweerder in burgerlijke zaken geen eenzijdig recht om een andere taal te vragen.

Brussel en Halle-Vilvoorde

Halle-Vilvoorde (art. 3)

De vredegerechten en de politierechtbanken (tot het bedrag van art. 590 Ger.W.) waarvan het gebied enkel Vlaamse gemeenten buiten de Brusselse agglomeratie omvat, werken in het Nederlands. De rechtbanken met zetel in Brussel werken ook in het Nederlands wanneer hun territoriale bevoegdheid berust op een plaats in die gemeenten.

De andere Brusselse gerechten (art. 4 en 6)

De taal van de gedinginleidende akte volgt de woonplaats van de verweerder:

• in het Franse taalgebied: Frans;
• in het Nederlandse taalgebied: Nederlands;
• in een van de 19 Brusselse gemeenten, of geen gekende woonplaats in België: Frans of Nederlands, naar keuze van de eiser.

Voor een rechtspersoon telt de zetel (Grondwettelijk Hof, arrest 11/2014). Een werknemer die aan een Brusselse vestiging verbonden is, kan zijn werkgever of diens arbeidsongevallenverzekeraar dagvaarden in de taal die die partij tegenover hem moet gebruiken (arresten 98/2010 en 11/2014). Bij meerdere verweerders telt het taalgebied van de meerderheid, zonder de onbekende woonplaatsen; bij gelijkheid kiest de eiser (art. 6).

Art. 4 regelt niet het geval van een verweerder met woonplaats in het Duitse taalgebied, en geen bron beslecht het. Een akte die in het Duitse taalgebied wordt betekend, moet wel in het Duits worden vertaald (art. 38).

Alle partijen met woonplaats in het arrondissement Brussel kunnen na het ontstaan van het geschil overeenkomen te verschijnen voor het gerecht van de taal van hun keuze (art. 7ter).

Randgemeenten en faciliteitengemeenten

• Drogenbos, Kraainem, Linkebeek, Sint-Genesius-Rode, Wemmel en Wezembeek-Oppem. Een verweerder met woonplaats in een van die gemeenten kan voor de vrederechters van Kraainem, Sint-Genesius-Rode en Meise vragen dat de rechtspleging in het Frans wordt gevoerd (art. 7bis, § 1). Voor de politierechtbanken van Halle en Vilvoorde volgt een verwijzing naar de Franstalige politierechtbank van Brussel (art. 7bis, § 2 en art. 5), en voor de Brusselse rechtbanken een verwijzing naar het Franstalige gerecht (art. 4, § 3). De vrederechter en de Brusselse rechtbank kunnen enkel op de twee gronden hieronder weigeren.
• Moeskroen en Komen-Waasten (Nederlands voor de Franstalige gerechten) en Voeren (Frans voor de Nederlandstalige gerechten): de vrederechter zet de zaak in die taal voort, de andere gerechten verwijzen naar het dichtstbijgelegen gerecht van de andere taal (art. 7, § 1bis). De tekst vermeldt geen weigeringsgrond.

De taalwijziging op verzoek van de verweerder

• Wanneer. Vóór elk verweer en elke exceptie, zelfs van onbevoegdheid. Wie eerst verweer voert, verliest het recht.
• Hoe. Verschijnt de verweerder in persoon, dan is het verzoek mondeling. Wordt hij vertegenwoordigd, dan is het schriftelijk, door hem zelf opgesteld en ondertekend, en wordt het bij het vonnis gevoegd.
• Gevolg. Voor de vrederechter wordt de rechtspleging in de andere taal voortgezet; de rechtbanken verwijzen de zaak naar het gerecht van de andere taal.
• Weigering. De rechter beslist onmiddellijk. Hij kan weigeren als de verweerder de taal van de akte voldoende kent. Woont de verweerder in een van de 19 gemeenten of de zes randgemeenten, dan kan hij enkel weigeren als het verzoek ingaat tegen de taal van de meerderheid van de dienstige stukken of tegen die van de arbeidsverhouding.
• Beroep (art. 23quater). Tegen een schending van de art. 3 tot 7ter, 15 of 23 door een Brussels gerecht: binnen 15 dagen na ontvangst van de beslissing, gemotiveerd, bij de Franstalige en Nederlandstalige rechtbanken die samen zitting houden. Het beroep schorst de zaak; verzet of hoger beroep is niet mogelijk.

Gezamenlijk verzoek (art. 7)

Alle partijen kunnen samen om een andere taal vragen. Het verzoek staat in de dagvaarding of komt van de verweerder; de partijen aanvaarden het vóór elk verweer, op de inleidende zitting of schriftelijk ter griffie uiterlijk 8 dagen vóór die zitting. De rechter beslist binnen 15 dagen; zonder beslissing geldt het verzoek als aanvaard. De zaak gaat naar een gerecht van dezelfde soort in de gevraagde taal: in hetzelfde arrondissement, het dichtstbijgelegen, of het gerecht dat de partijen kiezen. Een vrederechter in Brussel-Hoofdstad zet de zaak zelf in de gevraagde taal voort. Tegen de beslissing staat geen verzet of hoger beroep open, behalve het beroep van art. 23quater in Brussel.

Hoger beroep (art. 24)

Het hoger beroep wordt gevoerd in de taal van het bestreden vonnis. Tegen een vonnis in het Duits loopt het in het Duits, bij het hof van beroep van Luik. Een verweerder die in eerste aanleg verstek liet gaan, kan bij het begin van het hoger beroep nog om de taalwijziging vragen (Grondwettelijk Hof, arrest 124/2019).

Stukken, conclusies en betekening

• Stukken in een andere taal worden enkel vertaald op verzoek van de partij tegen wie ze worden aangevoerd, bij gemotiveerde beslissing, zonder rechtsmiddel; de kosten zijn verhaalbaar (art. 8). In strafzaken oordeelde het Hof van Cassatie dat stukken geen proceshandelingen zijn (30 januari 2024).
• Conclusies en de inventaris zijn proceshandelingen en volgen de taal van de rechtspleging. Citaten zijn aanvaardbaar als ze worden vertaald of samengevat (Grondwettelijk Hof, arrest 146/2023). Zie de gids over het opstellen van conclusies.
• Vonnissen en akten van tenuitvoerlegging worden in de taal van de rechtspleging opgesteld (art. 37).
• Betekening in een ander taalgebied: met een vertaling, tenzij de geadresseerde de taal heeft gekozen of aanvaard (art. 38).

Nietigheid en hoe ze wordt gedekt (art. 40)

Een akte die de art. 1 tot 39 schendt, is nietig, en de rechter werpt dat ambtshalve op, zonder dat nadeel moet worden aangetoond. Een tegensprekelijk vonnis dat niet louter voorbereidend is, dekt de nietigheid van de gedinginleidende akte en van de eerdere akten, niet die van het vonnis zelf. De nietige akte stuit niettemin de verjaring en de proceduretermijnen.

De wet van 25 mei 2018 wilde art. 40 onder de gewone nietigheidsregeling brengen; het Grondwettelijk Hof vernietigde die wijziging (arrest 120/2019). Enkel zuiver formele taalfouten in een beslissing kunnen nog worden verbeterd (art. 794 Ger.W.).

Voorbeelden

Nagegaan met de tool.

Welk gerecht bevoegd is, leest u in de gids over de bevoegdheid van de rechtbanken en met de tool Bevoegde rechtbank. Ga de taal van uw eigen zaak na met Taal van de rechtspleging.

Wat de tool niet dekt

• Strafzaken.
• De verweerder met woonplaats in het Duitse taalgebied die in Brussel wordt gedagvaard.
• De meerderheidsregel van art. 6 en de aanwijzing van het gerecht van verwijzing.
• Er werd geen geconsolideerde tekst van 2026 gelezen. De Brusselse regels van 2012 kunnen enkel met een bijzondere meerderheid worden gewijzigd (art. 157bis Grondwet) en zijn dus zeer waarschijnlijk ongewijzigd.

De tool ondersteunt de advocaat, die verantwoordelijk blijft voor de keuze van de taal en voor de controle van de toepasselijke regel.

Bronnen

• Wet van 15 juni 1935 op het gebruik der talen in gerechtszaken, art. 1 tot 8, 23quater, 24, 37, 38 en 40, gelezen in de wijzigingswetten en in de arresten van het Grondwettelijk Hof die de tekst citeren, gecontroleerd op 4 oktober 2026.
• Wet van 19 juli 2012 (hervorming van het gerechtelijk arrondissement Brussel): Belgisch Staatsblad van 22 augustus 2012, gecontroleerd op 4 oktober 2026.
• Grondwettelijk Hof, arrest 11/2014, arrest 120/2019 en arresten 98/2010, 124/2019 en 146/2023, gecontroleerd op 4 oktober 2026.
• Grondwettelijk Hof, arrest 116/2018, met de volledige tekst van art. 4, gecontroleerd op 5 oktober 2026.
• Hof van Cassatie, 30 januari 2024, P.23.1581.N, gecontroleerd op 4 oktober 2026.
• Gerechtelijk Wetboek, art. 590, 624 en 794: tekst op Justel, gecontroleerd op 4 oktober 2026.